Τι κάνεις όταν σε προσβάλλουν ή σε μειώνουν; Πώς απαντάς χωρίς να χάσεις την αξιοπρέπειά σου

Τι κάνεις όταν σε προσβάλλουν ή σε μειώνουν; Πώς απαντάς χωρίς να χάσεις την αξιοπρέπειά σου

Κάποιος σου μίλησε υποτιμητικά μπροστά σε άλλους. Ένα «αστείο» σχόλιο που δεν ήταν καθόλου αστείο. Ένα «εσύ δεν καταλαβαίνεις από αυτά». Κι εσύ πάγωσες. Δεν είπες τίποτα, ή είπες κάτι που μετά το μετάνιωσες. Και το βράδυ ακόμα το ξαναπαίζεις στο μυαλό σου, ψάχνοντας την απάντηση που έπρεπε να είχες δώσει.

Η προσβολή πονάει γιατί αγγίζει κάτι πολύ βαθύ: την ανάγκη να μας σέβονται. Δεν υπάρχει μία «σωστή» απάντηση για όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχει όμως ένας τρόπος να απαντάς χωρίς να χάνεις ούτε την αξιοπρέπειά σου ούτε την ηρεμία σου.

Τι γίνεται μέσα σου τη στιγμή της προσβολής

Ο εγκέφαλος αντιμετωπίζει την υποτίμηση σαν απειλή. Η καρδιά χτυπάει πιο γρήγορα, το πρόσωπο κοκκινίζει, οι σκέψεις θολώνουν. Γι’ αυτό την ώρα εκείνη δεν βρίσκεις λέξεις και τις βρίσκεις δύο ώρες μετά. Δεν είναι αδυναμία. Είναι φυσιολογική αντίδραση στο στρες.

Έρευνες δείχνουν ότι και μια μικρή αγένεια επηρεάζει τη σκέψη. Όσοι δέχονται μια υποτιμητική συμπεριφορά αποδίδουν χειρότερα αμέσως μετά και είναι λιγότερο πρόθυμοι να βοηθήσουν άλλους. Είναι και «κολλητική»: όποιος δέχεται αγένεια γίνεται πιο εύκολα αγενής με τον επόμενο. Αν δεν το ξέρεις, μπορεί να τη μεταφέρεις στο σπίτι, στον σύντροφο, στα παιδιά.

Πρώτο βήμα: μην απαντήσεις με τα ίδια όπλα

Η πρώτη παρόρμηση είναι να χτυπήσεις πίσω πιο δυνατά. Αν το κάνεις, δίνεις στον άλλον αυτό που ήθελε: έναν καβγά στο δικό του γήπεδο. Ανάπνευσε αργά. Δώσε στον εαυτό σου λίγα δευτερόλεπτα. Η παύση δεν είναι δειλία. Είναι έλεγχος.

Δεύτερο βήμα: ξεχώρισε την προσβολή από την αξία σου

Αυτό που είπε ο άλλος λέει συχνά περισσότερα για εκείνον παρά για σένα: για τα νεύρα του, για την ανάγκη του να φανεί ανώτερος, για τη μέρα που πέρασε. Μερικές φορές κρύβει και ένα κομμάτι αλήθειας. Αν υπάρχει κάτι που αξίζει να κρατήσεις, κράτα το. Τον τόνο τον αφήνεις σε εκείνον. Καμία προσβολή δεν καθορίζει την αξία σου αν δεν του δώσεις εσύ αυτό το δικαίωμα.

Τρίτο βήμα: διάλεξε πώς θα απαντήσεις

Με σιωπή. Για έναν άγνωστο στον δρόμο ή ένα σχόλιο στο διαδίκτυο, συχνά η καλύτερη απάντηση είναι καμία. Δεν χρωστάς εξηγήσεις σε όποιον θέλει να σε πληγώσει.

Με ένα ήρεμο όριο. Μια σύντομη, καθαρή φράση, χωρίς ειρωνεία: «Αυτό που είπες ήταν υποτιμητικό. Αν θέλεις να το συζητήσουμε, να το συζητήσουμε αλλιώς.» Δεν επιτίθεσαι, δεν δικαιολογείσαι. Λες τι έγινε και τι δεν δέχεσαι.

Με μια ερώτηση. «Τι εννοείς με αυτό;» Αναγκάζει τον άλλον να ακούσει τι είπε. Πολλοί υποχωρούν μόλις τους ζητηθεί να το εξηγήσουν με ήρεμο τόνο.

Αργότερα. Αν τη στιγμή εκείνη δεν μπορείς, μπορείς να επανέλθεις. «Τις πράξεις το είπες κάτι που με πέρασε άσχημα.» Η αξιοπρέπεια δεν έχει προθεσμία.

Όταν η υποτίμηση είναι μόνιμη

Άλλο η μία κακή στιγμή και άλλο ένας άνθρωπος που σε μειώνει συστηματικά: ένας σύντροφος που σε εξευτελίζει μπροστά σε φίλους, ένας προϊστάμενος που σε ταπεινώνει κάθε εβδομάδα, ένας γονιός που ποτέ δεν είναι ικανοποιημένος. Εδώ δεν φτάνει μια έξυπνη απάντηση. Χρειάζεται μια κουβέντα για το μοτίβο, καθαρά όρια και, αν δεν αλλάζει τίποτα, απόσταση. Η συστηματική υποτίμηση δεν είναι χαρακτήρας. Είναι τρόπος ελέγχου, και αξίζει να το μιλήσεις και με έναν ειδικό.

Μετά: μην το ξαναζείς από την αρχή

Ο μυαλός μας γυρίζει ξανά και ξανά στη σκηνή που μας πέρασε άσχημα. Κάθε φορά που την ξαναπαίζεις, την ξαναζείς. Πες την ιστορία μία φορά σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι ή γράψε την. Μετά ρώτα τον εαυτό σου: υπάρχει κάτι που θέλω να κάνω; Αν ναι, κάνε το. Αν όχι, αφήστην να φύγει.

Κράτα αυτό

Όταν σε προσβάλλουν, δεν χρειάζεται να κερδίσεις τον καβγά. Χρειάζεται να μη χάσεις τον εαυτό σου. Σταμάτα, ανάπνευσε, ξεχώρισε τι λέει η προσβολή για εκείνον και τι για σένα, και διάλεξε την απάντησή σου. Κι αν η υποτίμηση είναι καθημερινή, δεν φταίς εσύ που «είσαι ευαίσθητος». Έχεις δικαίωμα να σε σέβονται.


Ενδεικτικές πηγές: Porath, C. L., & Erez, A. (2007). «Έχει πραγματικά σημασία η αγένεια; Οι επιδράσεις της αγένειας στην απόδοση και στη διάθεση βοήθειας», Academy of Management Journal, 50(5), 1181–1197. Foulk, T., Woolum, A., & Erez, A. (2016). «Η αγένεια κολλάει όπως ένα κρυολόγημα: η μετάδοση των ήπιων αρνητικών συμπεριφορών», Journal of Applied Psychology, 101(1), 50–67.

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν απομακρυνόμαστε στη σχέση: πώς μιλάμε για όσα έχουν αλλάξει

Εικόνα
Ένα ήσυχο πρωινό, μια κουρασμένη απάντηση ή η ανάγκη να περάσουμε λίγο χρόνο μόνοι μας δεν αποδεικνύουν ότι η αγάπη τελείωσε. Στη ζωή ενός ζευγαριού υπάρχουν αλλαγές, πιέσεις και διαφορετικοί τρόποι να εκφράζει κανείς το ενδιαφέρον του. Καμία λίστα συμπεριφορών δεν μπορεί να αποφασίσει τι αισθάνεται ένας συγκεκριμένος άνθρωπος. Αυτό που αξίζει να προσέξουμε είναι η απόσταση που επαναλαμβάνεται και δεν συζητιέται: όταν αναβάλλουμε κάθε ουσιαστική κουβέντα, όταν οι κοινές αποφάσεις γίνονται ατομικές ή όταν δεν βρίσκουμε τρόπο να ακουστεί μια ανάγκη. Το ζητούμενο είναι να καταλάβουμε τι έχει αλλάξει και αν θέλουμε και οι δύο να κάνουμε κάτι γι’ αυτό.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

7 μικρές συνήθειες που σκοτώνουν σιγά σιγά τη σχέση σου (και δεν το καταλαβαίνεις)

Εικόνα
Μια σχέση σπάνια τελειώνει με έναν μεγάλο καβγά. Συνήθως σβήνει αθόρυβα. Μια απάντηση που δεν δόθηκε. Ένα βλέμμα που έμεινε στο κινητό. Μια κουβέντα που αναβλήθηκε για «αύριο». Και μια μέρα κοιτάς τον άνθρωπο δίπλα σου και σκέφτεσαι: «Πότε απομακρυνθήκαμε τόσο;» Η απάντηση βρίσκεται σχεδόν πάντα σε μικρές συνήθειες. Κι αυτό είναι καλό νέο. Γιατί ό,τι χτίστηκε λίγο λίγο, μπορεί και να ξαναχτιστεί λίγο λίγο. 1. Όταν ο άλλος σού «χτυπάει την πόρτα» και δεν ανοίγεις Μέσα στη μέρα, ο σύντροφός σου σού στέλνει μικρά σήματα. «Κοίτα αυτό.» «Ξέρεις τι έγινε σήμερα;» Ένα αστείο. Ένα άγγιγμα στο πέρασμα. Δεν είναι ασήμαντα. Είναι ο τρόπος του να ρωτήσει: «Είσαι εδώ για μένα;» Τα ζευγάρια που μένουν μαζί απαντούν στα περισσότερα από αυτά τα σήματα. Τα ζευγάρια που χωρίζουν τα αφήνουν, τις περισσότερες φορές, να πέσουν στο κενό. Όχι από κακία. Από κούραση, από βιασύνη, από συνήθεια. 2. Όταν το παράπονο γίνεται επίθεση «Με στενοχώρησε που δεν πήρες τηλέφωνο» είναι παράπονο. Λέει πώς ένιωσε...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Οι 2 κινήσεις που δείχνουν αν ένας άντρας σε αγαπά πραγματικά

Εικόνα
«Με αγαπάει στ' αλήθεια ή είναι μόνο έλξη;» Αν έχεις κάνει αυτή την ερώτηση στον εαυτό σου, δεν είσαι η μόνη. Και συχνά η απάντηση δεν βρίσκεται σε όσα σου λέει. Βρίσκεται σε όσα κάνει. Ιδιαίτερα στις στιγμές που είστε πιο κοντά από ποτέ: στην ερωτική σας επαφή και αμέσως μετά. Υπάρχουν δύο μικρές κινήσεις που λένε πολλά. Δεν είναι μαγικές αποδείξεις. Είναι όμως σημάδια που αξίζει να προσέξεις. 1. Το φιλί Μπορεί κάποιος να σε θέλει σωματικά χωρίς να νιώθει κάτι βαθύτερο. Το φιλί όμως είναι διαφορετικό. Είναι πιο προσωπικό. Πιο εκτεθειμένο. Όταν σε φιλάει με διάθεση, όχι βιαστικά, όχι από υποχρέωση, σου λέει χωρίς λόγια: «Είμαι εδώ. Μαζί σου.» Μια μεγάλη έρευνα με εκατοντάδες ανθρώπους βρήκε κάτι που ίσως σε εκπλήξει. Το πόσο συχνά φιλιέται ένα ζευγάρι συνδεόταν με το πόσο καλά νιώθουν στη σχέση τους. Το πόσο συχνά έκαναν έρωτα, όχι. 2. Τι κάνει αμέσως μετά Γυρίζει πλευρό και πιάνει το κινητό; Ή μένει; Σε αγκαλιάζει, σου χαϊδεύει τα μαλλιά, σου μιλάει; Αυτά τα λίγα λεπτά ...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τα 6 πράγματα που λατρεύουν οι άντρες να τους κάνεις αλλά δεν το παραδέχονται

Εικόνα
Υπάρχουν στιγμές που ένας άντρας νιώθει κάτι βαθιά, και δεν θα σου το πει ποτέ με λόγια. Όχι επειδή δεν το νιώθει. Επειδή δεν έμαθε να το ονομάζει. Το πρώτο πράγμα που λατρεύει, είναι όταν τον αφήνεις να σε φροντίσει. Όχι επειδή δεν μπορείς μόνη σου. Επειδή του δίνεις έναν ρόλο που σπάνια του δίνει κανείς άλλος — τον ρόλο του ανθρώπου που προστατεύει.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τι θα πρέπει να θυμάσαι οταν ξεκινάς μια σχέση μετά τα 40

Εικόνα
Εάν ξαναμπαίνεις στο παιχνίδι του φλερτ μετά από πολλά χρόνια που ήσουν σε μια σταθερή σχέση ή σε γάμο με παιδιά, θα πρέπει να θυμάσαι κάποια πράγματα. Ανεξάρτητα απ’ το πόσο καιρό ήσουν μόνη σου, μπορείς να γίνεις ξανά master στο φλερτ και να ξεκινήσεις μια σχέση μετά τα 40, με τον κατάλληλο σύντροφο. Τι θα πρέπει να θυμάσαι, όμως, όταν ξεκινάς μια σχέση μετά τα 40 καθώς μπορεί να είναι μια διαφορετική εμπειρία από εκείνη που θυμάσαι όταν ξεκίνησες την τελευταία σου σχέση;
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Γιατί οι άντρες χάνουν ξαφνικά το ενδιαφέρον τους προς μια γυναίκα

Εικόνα
«Άλλαξε από τη μια μέρα στην άλλη.» Το λες κι εσύ, όταν νιώθεις ότι ο σύντροφός σου ξαφνικά αποστασιοποιήθηκε. Αλλά σπάνια είναι τόσο ξαφνικό όσο φαίνεται. Συνήθως χτίζεται σταδιακά — και απλώς το προσέχεις σε ένα σημείο καμπής. Κάτι σημαντικό πριν προχωρήσουμε: η απόσταση δεν σημαίνει πάντα τέλος. Ούτε σημαίνει πάντα πως υπάρχει «ένοχος». Πολλές φορές είναι μηχανισμός άμυνας, ή απλώς μια φάση — κι αυτές μπορείς να τις αναγνωρίσεις. 1. Το τέλος της φάσης του έρωτα Ο αρχικός ενθουσιασμός μιας σχέσης δεν κρατάει για πάντα — βιολογικά δεν μπορεί. Μετά τους πρώτους 12 με 18 μήνες, αυτή η ένταση υποχωρεί φυσιολογικά. Αν η σχέση σας δεν έχει προλάβει να χτίσει κάτι πιο βαθύ πέρα από την αρχική έλξη, αυτή η υποχώρηση μπορεί να μοιάζει με «χάσιμο ενδιαφέροντος». Στην πραγματικότητα είναι αναμενόμενο βήμα. 2. Όταν η εγγύτητα τον τρομάζει Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν άβολα με την υπερβολική οικειότητα και τη συναισθηματική έκθεση. Όσο η σχέση γίνεται πιο σοβαρή, τόσο πιο πιθανό είναι να αποσυ...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Τα 3 μυστικά μιας γυναίκας για να την ερωτευτεί ένας άντρας

Εικόνα
Η λαϊκή αντίληψη για τον έρωτα είναι γεμάτη «κόλπα»: πόσο αδιάφορη να φανείς, πότε να εξαφανιστείς, πώς να προκαλέσεις ζήλια. Η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή — και πολύ πιο δύσκολη: αυτό που κάνει κάποιον να σε ερωτευτεί δεν είναι το παιχνίδι. Είναι η γνησιότητά σου. 1. Η αμοιβαία, σταδιακή αποκάλυψη του εαυτού Σε ένα πείραμα, άγνωστοι απάντησαν μαζί σε 36 ερωτήσεις ολοένα πιο προσωπικές, εναλλάξ. Η εγγύτητα που δημιουργήθηκε ήταν τόσο δυνατή που πολλά ζευγάρια παντρεύτηκαν αργότερα. Δεν σημαίνει ότι «36 ερωτήσεις φτιάχνουν έρωτα». Σημαίνει ότι η σταδιακή, αμοιβαία αποκάλυψη —όχι η απόκρυψη— χτίζει δεσμό. Όταν μοιράζεσαι κάτι αληθινό για σένα, και δέχεσαι το ίδιο πίσω, λειτουργεί πολύ πιο δυνατά από οποιαδήποτε τακτική απόστασης. 2. Η συναισθηματική διαθεσιμότητα Έλκεσαι — συνειδητά ή όχι — από τη σταθερότητα. Από κάποιον που εκφράζει ενδιαφέρον με συνέπεια, χωρίς να «εξαφανίζεται» ή να σου στέλνει μπερδεμένα μηνύματα. Το να παίζεις την αδιάφορη μπορεί να προκαλέσει βραχυπρόθεσμη π...
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Δεν το λέει, το κάνει: πώς δείχνει ένας άντρας ότι σε αγαπά

Εικόνα
«Σ’ αγαπώ» είναι εύκολο να το πει κανείς. Δύσκολο είναι να το δείχνει, μέρα με τη μέρα, όταν δεν τον βλέπει κανείς. Πολλοί άντρες δεν μιλάνε εύκολα για όσα νιώθουν. Δεν είναι πάντα ψυχρότητα. Συχνά έμαθαν από μικροί να κρατάνε τα συναισθήματα τους μέσα. Η αγάπη τους όμως φαίνεται. Φαίνεται σε μικρές πράξεις που, αν δεν τις προσέξεις, χάνονται μέσα στην καθημερινότητα. Δες ποιες είναι αυτές οι πράξεις και τι λέει η έρευνα για τις σχέσεις που κρατάνε.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ