Όταν επιμένεις εκεί που δε σε θέλουν: πού τελειώνει η αγάπη και αρχίζει ο εξευτελισμός

Του γράφεις και δεν απαντά. Ή απαντά μετά από μέρες, με μία λέξη. Του προτείνεις να βρεθείτε και πάντα κάτι του τυχαίνει. Κι εσύ συνεχίζεις. Λες «ας δοκιμάσω άλλη μία φορά». Και μετά άλλη μία.

Κάπου βαθιά το ξέρεις. Απλώς δεν θέλεις να το παραδεχτείς.

Αυτό το άρθρο δεν γράφτηκε για να σε κρίνει. Γράφτηκε για να καταλάβεις γιατί είναι τόσο δύσκολο να σταματήσεις. Και πώς να το κάνεις χωρίς να χάσεις τον εαυτό σου.

Η επιμονή είναι αρετή. Μέχρι ένα σημείο.

Μας έμαθαν ότι «ο επιμένων νικά». Στη δουλειά, στις σπουδές, στους στόχους μας, αυτό συχνά ισχύει. Όσο περισσότερο προσπαθείς, τόσο πιο κοντά φτάνεις.

Στον έρωτα όμως δεν ισχύει το ίδιο. Εδώ υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος, με δική του θέληση. Δεν μπορείς να τον «κερδίσεις» με προσπάθεια, όπως κερδίζεις ένα πτυχίο. Μπορείς να του δείξεις τι νιώθεις. Από εκεί και πέρα, η απόφαση είναι δική του.

Η επιμονή που σε βοηθάει αλλού, εδώ μπορεί να σε πληγώσει.

Γιατί δεν μπορείς να σταματήσεις

Αν νιώθεις ότι δεν μπορείς να τον βγάλεις από το μυαλό σου, δεν είσαι αδύναμη ούτε αδύναμος. Υπάρχει εξήγηση.

Ερευνητές μελέτησαν με απεικόνιση εγκεφάλου ανθρώπους που μόλις είχαν απορριφθεί από κάποιον που ακόμα αγαπούσαν. Όταν έβλεπαν τη φωτογραφία του, ενεργοποιούνταν περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τον πόθο. Οι ίδιες περιοχές που ενεργοποιούνται και στον εθισμό.

Με απλά λόγια: η απόρριψη δεν σβήνει την επιθυμία. Συχνά τη δυναμώνει. Γι' αυτό λέμε «όσο πιο πολύ με διώχνει, τόσο πιο πολύ τον θέλω».

Υπάρχει και κάτι ακόμα. Όταν ο άλλος σού δίνει προσοχή πότε πότε, ένα μήνυμα εδώ, ένα χαμόγελο εκεί, η ελπίδα ξαναζωντανεύει. Αυτό το «πότε ναι, πότε όχι» δένει πιο δυνατά από ένα καθαρό «όχι». Ο εγκέφαλος περιμένει την επόμενη φορά, όπως ο παίκτης περιμένει την επόμενη νίκη.

Τα σημάδια ότι έχεις περάσει το όριο

Εσύ ξεκινάς πάντα. Τα μηνύματα, τα τηλέφωνα, τα σχέδια. Αν σταματήσεις εσύ, σταματά και η επικοινωνία.

Δικαιολογείς τη σιωπή του. «Είναι πολύ απασχολημένος.» «Περνάει δύσκολα.» «Δεν είναι καλός με τα συναισθήματα.» Βρίσκεις λόγους για εκείνον που δεν θα δεχόσουν ποτέ από κάποιον άλλον.

Σου έχει πει «όχι» και δεν το ακούς. Μπορεί να το είπε ευγενικά. Μπορεί να το είπε με πράξεις. Εσύ όμως το μεταφράζεις σε «όχι ακόμα».

Σε κοροϊδεύει ή σε υποτιμά. Γελάει με τις προσπάθειές σου. Σε χρησιμοποιεί όταν τον βολεύει. Σε κάνει να νιώθεις μικρός ή μικρή.

Αλλάζεις για να σε θελήσει. Αλλάζεις εμφάνιση, απόψεις, ενδιαφέροντα. Γίνεσαι αυτό που φαντάζεσαι ότι θέλει, και χάνεις αυτό που είσαι.

Νιώθεις ντροπή μετά. Κάθε φορά που στέλνεις μήνυμα, ύστερα σφίγγεται το στομάχι σου. Ντρέπεσαι να το πεις στις φίλες σου ή στους φίλους σου. Αυτό το συναίσθημα κάτι σου λέει.

Τι κοστίζει αυτή η επιμονή

Οι έρευνες για τον ανεκπλήρωτο έρωτα δείχνουν κάτι που ίσως δεν περιμένεις. Πονάνε και οι δύο πλευρές. Αυτός που αγαπά ζει με ελπίδα, πόνο και ταπείνωση. Αυτός που δεν ανταποκρίνεται νιώθει συχνά ενοχή, πίεση και δεν ξέρει πώς να πει «όχι» χωρίς να πληγώσει.

Όσο επιμένεις, τόσο πιο δύσκολο γίνεται και για τους δύο. Εκείνος απομακρύνεται περισσότερο. Εσύ πληγώνεσαι περισσότερο. Και ο χρόνος που περνάει είναι χρόνος που δεν δίνεις σε κάποιον που θα μπορούσε να σε θέλει πραγματικά.

Το μεγαλύτερο κόστος όμως είναι αλλού. Είναι αυτό που σιγά σιγά μαθαίνεις για τον εαυτό σου: ότι η αγάπη πρέπει να «κερδίζεται» με αγώνα. Ότι αξίζεις μόνο όσο προσπαθείς. Αυτό δεν είναι αλήθεια.

Πώς να σταματήσεις

Πες στον εαυτό σου την αλήθεια. Όχι αυτό που ελπίζεις. Αυτό που βλέπεις. Αν ένας φίλος σού περιέγραφε την ίδια κατάσταση, τι θα του έλεγες;

Κόψε τις «μικρές δόσεις». Μην μπαίνεις στο προφίλ του. Μην ξαναδιαβάζεις παλιά μηνύματα. Κάθε τέτοια ματιά ξαναζωντανεύει τον πόθο. Αν χρειάζεται, κάνε σίγαση ή αφαίρεσέ τον για ένα διάστημα. Δεν είναι εκδίκηση. Είναι προστασία.

Άφησε τον πόνο να υπάρξει. Θα πονέσεις. Είναι φυσικό. Δεν χρειάζεται να το κρύψεις ή να το βιαστείς. Ο πόνος της απόρριψης, όσο έντονος κι αν είναι, μαλακώνει με τον καιρό.

Γέμισε τη ζωή σου με ανθρώπους που σε θέλουν. Φίλους, οικογένεια, δραστηριότητες που σε κάνουν να νιώθεις ζωντανός ή ζωντανή. Θυμήσου πώς είναι να σε υποδέχονται με χαρά.

Μίλησε με κάποιον. Αν δεν μπορείς να βγεις από τον κύκλο, ή αν βλέπεις ότι το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε κάθε σχέση σου, ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις από πού έρχεται.

Αξιοπρέπεια δεν σημαίνει περηφάνια

Το να σταματήσεις δεν σημαίνει ότι χάνεις. Δεν σημαίνει ότι γίνεσαι ψυχρός ή ψυχρή. Σημαίνει ότι σέβεσαι και τον εαυτό σου και τον άλλον. Εκείνον, γιατί δέχεσαι την επιλογή του. Εσένα, γιατί δεν δέχεσαι πια λιγότερα απ' όσα αξίζεις.

Κράτα αυτό

Δεν χρειάζεται να παρακαλάς για αγάπη. Η αγάπη που θέλεις είναι εκείνη που έρχεται και προς εσένα, όχι μόνο από εσένα. Όταν αφήσεις την πόρτα που μένει κλειστή, έχεις επιτέλους τα χέρια ελεύθερα να ανοίξεις μια άλλη.

Ενδεικτικές πηγές: H. Fisher, L. Brown, A. Aron, G. Strong, D. Mashek, «Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love» («Συστήματα ανταμοιβής, εθισμού και ρύθμισης συναισθημάτων που σχετίζονται με την απόρριψη στον έρωτα»), Journal of Neurophysiology (2010) · R. Baumeister, S. Wotman, «Breaking Hearts: The Two Sides of Unrequited Love» («Ραγισμένες καρδιές: οι δύο πλευρές του ανεκπλήρωτου έρωτα»), Guilford Press (1992).

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος