Θέλει πραγματικά να είναι μαζί σου ή σε κρατά με δικαιολογίες; Η αλήθεια που δεν θέλεις να ακούσεις
«Είχα πολλή δουλειά.» «Δεν είμαι έτοιμος ακόμα.» «Την άλλη εβδομάδα σίγουρα.» «Ξέρεις ότι σε σκέφτομαι.» Κάθε δικαιολογία μόνη της ακούγεται λογική. Όλες μαζί όμως σχηματίζουν μια εικόνα που κάπου μέσα σου την ξέρεις ήδη, αλλά δεν θέλεις να την κοιτάξεις.
Κι εσύ συγχωρείς. Μία, δύο, δέκα φορές. Γιατί φοβάσαι να τον χάσεις, γιατί ελπίζεις ότι θα αλλάξει, γιατί η συγχώρεση μοιάζει με αγάπη. Η ψυχολογία όμως έχει να πει κάτι άβολο: η συγχώρεση δεν είναι πάντα καλή για σένα. Και ο άνθρωπος που σε θέλει πραγματικά δεν χρειάζεται τόσες δικαιολογίες.
Οι πράξεις λένε αυτό που κρύβουν τα λόγια
Όταν κάποιος θέλει πραγματικά να είναι μαζί σου, βρίσκει χρόνο ακόμα κι όταν δεν έχει. Δεν σε αφήνει να μαντεύεις πού βρίσκεστε. Δεν ακυρώνει την τελευταία στιγμή χωρίς να προτείνει άλλη μέρα. Δεν σου δίνει υποσχέσεις για ένα «μετά» που δεν έρχεται ποτέ.
Τα λόγια κοστίζουν λίγο. Οι πράξεις κοστίζουν χρόνο, προσπάθεια, παραίτηση από κάτι άλλο. Γι’ αυτό λένε πολύ περισσότερα. Αν τα λόγια του είναι γλυκά και οι πράξεις του λείπουν, πίστεψε τις πράξεις.
Δεν είναι κάθε δικαιολογία ψέμα
Υπάρχουν πραγματικές δυσκολίες: μια αρρώστια, μια δύσκολη περίοδος στη δουλειά, ένα οικογενειακό πρόβλημα. Ο άνθρωπος που σε θέλει μπορεί να περνά κι αυτός τέτοιες φάσεις. Η διαφορά φαίνεται σε κάτι απλό: τι κάνει μαζί με τη δικαιολογία.
Όταν η δυσκολία είναι αληθινή, έρχεται μαζί με προσπάθεια: «Δεν μπορώ απόψε, αλλά σε παίρνω αύριο το πρωί», και πράγματι σε παίρνει. Όταν η δικαιολογία είναι τρόπος να σε κρατά σε απόσταση, έρχεται μόνη της. Χωρίς εναλλακτική, χωρίς συνέχεια, χωρίς αλλαγή.
Η συγχώρεση που θεραπεύει και αυτή που σε φθείρει
Σε μελέτες με παντρεμένα ζευγάρια, οι ερευνητές βρήκαν κάτι που ανατρέπει τη συνηθισμένη σκέψη: όταν ο ένας σύντροφος συγχωρούσε εύκολα, ο άλλος είχε μεγαλύτερη πιθανότητα να επαναλάβει τη συμπεριφορά που πλήγωσε. Η συγχώρεση χωρίς συνέπειες έστελνε το μήνυμα ότι η συμπεριφορά δεν κοστίζει τίποτα.
Άλλες έρευνες έδειξαν ότι το αποτέλεσμα της συγχώρεσης εξαρτάται από τον άλλον. Όταν εκείνος αναγνώριζε το λάθος του και προσπαθούσε να το επανορθώσει, η συγχώρεση ενίσχυε την αυτοεκτίμηση όποιου συγχωρούσε. Όταν δεν το έκανε, η συγχώρεση έφθειρε τον αυτοσεβασμό του, σαν να γινόταν σιγά σιγά «χαλάκι». Η συγχώρεση λοιπόν δεν είναι από μόνη της αρετή. Γίνεται αρετή όταν συναντά μεταμέλεια.
Πώς φαίνεται ότι σε θέλει πραγματικά
Είναι συνεπής: δεν χρειάζεται να μαντεύεις τη διάθεσή του από μέρα σε μέρα. Παίρνει πρωτοβουλίες: δεν είσαι πάντα εσύ αυτή που ψάχνει, που προτείνει, που κυνηγά. Σε ακούει: όταν του λες ότι κάτι σε πληγώνει, δεν αμύνεται αλλά προσπαθεί να καταλάβει. Και, όταν κάνει λάθος, το διορθώνει με πράξεις, όχι μόνο με μια συγγνώμη που επαναλαμβάνεται.
Οι σχέσεις χρειάζονται υποχωρήσεις και από τους δύο. Αν όμως οι υποχωρήσεις είναι πάντα δικές σου, δεν είναι πια υποχωρήσεις. Είναι εγκατάλειψη του εαυτού σου.
Πότε να σταματήσεις να περιμένεις
Κάνε στον εαυτό σου μια απλή ερώτηση: αν τίποτα δεν αλλάξει, αν σε έναν χρόνο από τώρα όλα είναι ακριβώς όπως σήμερα, θα είμαι εντάξει; Αν η ειλικρινής απάντηση είναι «όχι», τότε δεν περιμένεις μια αλλαγή. Περιμένεις να σου δώσει άδεια να φύγεις. Αυτή την άδεια μπορείς να τη δώσεις μόνο εσύ.
Κράτα αυτό
Ένας άνθρωπος που θέλει να είναι μαζί σου θα βρει τρόπο. Οι πραγματικές δυσκολίες έρχονται μαζί με προσπάθεια· οι δικαιολογίες έρχονται μόνες τους. Η συγχώρεση θεραπεύει όταν ο άλλος αναγνωρίζει το λάθος του και αλλάζει, και σε φθείρει όταν συγχωρείς ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα. Δεν χρειάζεται να παρακαλάς για τα αυτονόητα. Αξίζεις κάποιον που σε επιλέγει χωρίς να του το ζητάς.
Ενδεικτικές πηγές: McNulty, J. K. (2010). Forgiveness increases the likelihood of subsequent partner transgressions in marriage [Η συγχώρεση αυξάνει την πιθανότητα να επαναληφθούν τα παραπτώματα του συζύγου στον γάμο]. Journal of Family Psychology, 24(6), 787–790. — Luchies, L. B., Finkel, E. J., McNulty, J. K., & Kumashiro, M. (2010). The doormat effect: When forgiving erodes self-respect and self-concept clarity [Το φαινόμενο του «χαλακιού»: όταν η συγχώρεση φθείρει τον αυτοσεβασμό και τη σαφήνεια της αυτοεικόνας]. Journal of Personality and Social Psychology, 98(5), 734–749. — McNulty, J. K. (2011). The dark side of forgiveness: The tendency to forgive predicts continued psychological and physical aggression in marriage [Η σκοτεινή πλευρά της συγχώρεσης: η τάση για συγχώρεση προβλέπει τη συνέχιση της ψυχολογικής και σωματικής επιθετικότητας στον γάμο]. Personality and Social Psychology Bulletin, 37(6), 770–783.
© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012
Ψυχολογικός Φάρος
