Ο Θεός να σε φυλάει από τον δειλό άντρα. Ξέρεις πώς θα τον καταλάβεις πριν σε διαλύσει;
Στην αρχή δεν φαίνεται τίποτα. Είναι άνετος, αστείος, σίγουρος για τον εαυτό του. Στη δουλειά του τα καταφέρνει, στις παρέες τραβάει τα βλέμματα. Και μαζί σου είναι ζεστός, όσο όλα κυλούν εύκολα. Μετά έρχεται η πρώτη δυσκολία. Χρειάζεσαι κάτι από εκείνον, ζητάς μια καθαρή κουβέντα, κάνεις ένα βήμα πιο κοντά. Και αυτός χάνεται.
Δεν είναι κακός άνθρωπος με την έννοια που φανταζόμαστε. Δεν σε χτυπάει, δεν σου φωνάζει. Απλώς δεν είναι εκεί όταν μετράει. Αυτή η δειλία, η συναισθηματική, είναι από τα πιο φθοροποιά πράγματα που μπορεί να ζήσει κανείς σε μια σχέση. Γιατί δεν σε πληγώνει με κάτι που κάνει. Σε πληγώνει με αυτό που δεν κάνει ποτέ.
Τι κρύβεται πίσω από τη δειλία
Η ψυχολογία της προσκόλλησης δίνει μια πολύ καλή εξήγηση. Κάποιοι άνθρωποι έμαθαν από νωρίς ότι η ανάγκη για κοντινό άνθρωπο δεν βρίσκει ανταπόκριση. Οπότε μεγάλωσαν μαθαίνοντας να μη χρειάζονται. Όταν η οικειότητα μεγαλώνει, όταν κάποιος τους ζητά συναισθηματική παρουσία, μέσα τους ανάβει ένας συναγερμός. Και η λύση που ξέρουν είναι η απόσταση: σωπαίνουν, απομακρύνονται, «έχουν πολλή δουλειά», εξαφανίζονται.
Αυτό ονομάζεται αποφευκτικός τρόπος δεσίματος. Δεν είναι διάγνωση ούτε ετικέτα για να τον κατηγορήσεις. Είναι ένας τρόπος να προστατεύεται από κάτι που για εκείνον μοιάζει απειλητικό: την εξάρτηση από έναν άλλον άνθρωπο. Το πρόβλημα είναι ότι το τίμημα αυτής της προστασίας το πληρώνεις εσύ.
Πώς θα τον αναγνωρίσεις
Η δειλία αυτή δεν φαίνεται στα λόγια. Φαίνεται στις στιγμές πίεσης. Δες αν:
• Χάνεται όταν τον χρειάζεσαι περισσότερο, σε μια αρρώστια, σε μια απώλεια, σε μια δύσκολη μέρα.
• Αποφεύγει κάθε κουβέντα για το «πού πάμε», αλλάζει θέμα ή αστειεύεται.
• Σωπαίνει ή φεύγει όταν προσπαθείς να λύσετε μια διαφωνία.
• Εμφανίζεται ξανά μετά από μέρες, σαν να μη συνέβη τίποτα, με μια πρόχειρη δικαιολογία.
• Κρατά τη σχέση σε ένα σημείο που βολεύει εκείνον: αρκετά κοντά για να μη σε χάσει, αρκετά μακριά για να μη δεσμευτεί.
Σε ερευνητικά δεδομένα με ζευγάρια, όσο πιο έντονο άγχος έδειχνε η σύντροφος σε μια αγχωτική κατάσταση, τόσο λιγότερη στήριξη πρόσφεραν οι άντρες με αποφευκτικό δέσιμο. Ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόταν περισσότερο κάποιον δίπλα της, εκείνος απομακρυνόταν.
Ο φαύλος κύκλος: εσύ πλησιάζεις, εκείνος φεύγει
Όταν κάποιος αποσύρεται, ο άλλος συνήθως πιέζει περισσότερο. Ζητάς εξηγήσεις, στέλνεις μηνύματα, θυμώνεις. Εκείνος απομακρύνεται ακόμη πιο πολύ. Και όσο πιο πολύ απομακρύνεται, τόσο πιο πολύ πιέζεις.
Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν μοτίβο «απαίτηση και απόσυρση». Μια μεγάλη ανασκόπηση δεκάδων ερευνών με χιλιάδες συμμετέχοντες έδειξε ότι συνδέεται με χαμηλότερη ικανοποίηση, λιγότερη οικειότητα και χειρότερη επικοινωνία, όποιος κι αν είναι αυτός που φεύγει. Αν λοιπόν νιώθεις ότι έχεις γίνει «η γκρινιάρα» της σχέσης, κοίτα το πιο προσεκτικά. Πολλές φορές η πίεση δεν είναι το πρόβλημα. Είναι η απάντησή σου σε έναν άνθρωπο που δεν είναι ποτέ εκεί.
Τι δεν ισχύει
Θα διαβάσεις συχνά ότι ο δειλός άντρας είναι «σίγουρα» και άπιστος και ψεύτης. Αυτό είναι γενίκευση. Η αποφυγή της οικειότητας δεν κάνει αυτόματα κάποιον απατεώνα. Κάνει όμως κάτι άλλο, εξίσου επώδυνο: σε αφήνει μόνη μέσα σε μια σχέση.
Ούτε ισχύει ότι «έτσι γεννήθηκε και δεν αλλάζει». Ο τρόπος δεσίματος μπορεί να αλλάξει, με επίγνωση, με θεραπεία, με μια σχέση που του δίνει ασφάλεια. Αλλά αλλάζει μόνο αν το θέλει ο ίδιος. Όχι επειδή το θέλεις εσύ για λογαριασμό του.
Γιατί σε τραβάει, και γιατί αυτό αξίζει προσοχή
Αν έχεις βρεθεί πολλές φορές με τέτοιους άντρες, δεν είναι κακή τύχη. Οι άνθρωποι που φοβούνται την εγκατάλειψη συχνά νιώθουν έντονη έλξη για εκείνους που κρατούν απόσταση. Η αβεβαιότητα, το «με θέλει; δεν με θέλει;», μοιάζει με πάθος. Στην πραγματικότητα είναι άγχος.
Γι' αυτό δεν αρκεί να πεις «ο επόμενος θα είναι καλύτερος». Ο επόμενος θα είναι καλύτερος μόνο αν αλλάξει κάτι και σε εσένα: αν μάθεις να ξεχωρίζεις την ένταση από τη ζεστασιά, και τον άνθρωπο που σε ταράζει από τον άνθρωπο που σε ηρεμεί.
Τι μπορείς να κάνεις
Μίλα καθαρά, μία φορά. Πες τι χρειάζεσαι, χωρίς κατηγορίες: «Όταν χάνεσαι στις δύσκολες στιγμές, νιώθω μόνη. Χρειάζομαι να είσαι εδώ». Μετά κοίτα τις πράξεις του, όχι τις υποσχέσεις.
Αν αρχίσει να κάνει μικρά βήματα, αν μένει λίγο περισσότερο στη δύσκολη κουβέντα, αν ζητήσει βοήθεια για τον εαυτό του, υπάρχει δρόμος. Αν όμως κάθε φορά που χρειάζεσαι κάτι εκείνος εξαφανίζεται, τότε η απάντηση σού έχει ήδη δοθεί. Και δεν χρειάζεται να μείνεις να την ακούς ξανά και ξανά.
Κράτα αυτό
Η αγάπη δεν φαίνεται όταν όλα είναι εύκολα. Φαίνεται τη στιγμή που χρειάζεσαι κάποιον και κοιτάς δίπλα σου. Αν εκείνη τη στιγμή βρίσκεις πάντα ένα άδειο κενό, δεν φταις εσύ που ζητάς πολλά. Απλώς ζητάς από τον λάθος άνθρωπο.
Ενδεικτικές πηγές: M. Mikulincer, P. R. Shaver, «Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change» («Η προσκόλληση στην ενήλικη ζωή: Δομή, δυναμική και αλλαγή»), Guilford Press (2016) · J. A. Simpson, W. S. Rholes, J. S. Nelligan, «Support seeking and support giving within couples in an anxiety-provoking situation: The role of attachment styles» («Αναζήτηση και παροχή στήριξης στα ζευγάρια σε αγχωτική κατάσταση: Ο ρόλος του τρόπου προσκόλλησης»), Journal of Personality and Social Psychology (1992) · P. Schrodt, P. L. Witt, J. R. Shimkowski, «A meta-analytical review of the demand/withdraw pattern of interaction and its associations with individual, relational, and communicative outcomes» («Μετα-αναλυτική ανασκόπηση του μοτίβου απαίτησης και απόσυρσης και της σχέσης του με ατομικά, σχεσιακά και επικοινωνιακά αποτελέσματα»), Communication Monographs (2014) · L. A. Kirkpatrick, K. E. Davis, «Attachment style, gender, and relationship stability: A longitudinal analysis» («Τρόπος προσκόλλησης, φύλο και σταθερότητα της σχέσης: Μια διαχρονική ανάλυση»), Journal of Personality and Social Psychology (1994).
© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012
Ψυχολογικός Φάρος
