Σε θυμήθηκε μόλις έπαψες να τον περιμένεις. Πριν του ανοίξεις, διάβασε αυτό

Σε άφησε χωρίς πραγματική εξήγηση. Τις πρώτες μέρες έγραφες μηνύματα που δεν έστελνες, κοίταζες πότε ήταν τελευταία φορά συνδεδεμένος, ξαναδιάβαζες παλιές κουβέντες για να βρεις πού χάλασε. Κάποια στιγμή κουράστηκες. Σταμάτησες να ψάχνεις, άρχισες να βγαίνεις, να κοιμάσαι λίγο καλύτερα. Και ακριβώς τότε, σαν να το κατάλαβε, εμφανίστηκε: «Τι κάνεις; Σε σκέφτομαι».

Δεν είναι σύμπτωση και δεν είναι μαγεία. Υπάρχουν πολύ ανθρώπινοι λόγοι που κάποιος θυμάται την αξία σου τη στιγμή που παύεις να είσαι διαθέσιμη. Αξίζει να τους καταλάβεις. Γιατί όταν ξέρεις τι τον έφερε πίσω, ξέρεις και τι να κάνεις με την επιστροφή του.

Ό,τι χάνουμε, ξαφνικά το θέλουμε περισσότερο

Όσο ήσουν εκεί, ήσουν μια επιλογή που δεν κινδύνευε. Μπορούσε να σε αφήσει και να σε ξαναβρεί όποτε ήθελε. Όταν όμως αυτή η πόρτα αρχίζει να κλείνει, η ίδια επιλογή αποκτά ξαφνικά βάρος.

Η ψυχολογία το ονομάζει ψυχολογική αντίδραση: όταν νιώθουμε ότι μας αφαιρείται μια ελευθερία ή μια δυνατότητα, τη θέλουμε πιο έντονα, ακόμη κι αν πριν δεν την εκτιμούσαμε. Κι εδώ χρειάζεται μια διόρθωση σε κάτι που θα έχεις ακούσει πολλές φορές. Δεν είναι «γραμμένο στο DNA των αντρών» να κυνηγούν. Ο μηχανισμός αυτός υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους, άντρες και γυναίκες. Το ίδιο κάνεις κι εσύ, όταν κάτι που θεωρούσες δεδομένο φεύγει από τα χέρια σου.

Η αβεβαιότητα κρατά το μυαλό απασχολημένο

Σε μια γνωστή έρευνα, γυναίκες είδαν τα προφίλ αντρών που υποτίθεται ότι τις είχαν αξιολογήσει. Περισσότερο σκέφτηκαν, και πιο ελκυστικό βρήκαν, εκείνον για τον οποίο δεν ήξεραν αν του άρεσαν ή όχι. Το «δεν ξέρω» κρατούσε τη σκέψη ζωντανή.

Η σιωπή σου κάνει κάτι παρόμοιο σε εκείνον. Του αφήνει ανοιχτά ερωτήματα: τι κάνει, αν τον ξεπέρασε, αν υπάρχει κάποιος άλλος. Το μυαλό γυρίζει ξανά και ξανά σε ό,τι δεν έχει κλείσει. Αυτό όμως είναι απασχόληση, όχι απαραίτητα αγάπη.

Η λαχτάρα δεν είναι απόδειξη

Έρευνες με απεικόνιση εγκεφάλου σε ανθρώπους που είχαν πρόσφατα απορριφθεί, ενώ ήταν ακόμη ερωτευμένοι, έδειξαν κάτι εντυπωσιακό. Όταν έβλεπαν φωτογραφία του πρώην συντρόφου, ενεργοποιούνταν περιοχές που σχετίζονται με την ανταμοιβή, την έντονη επιθυμία και τον εθισμό. Και όσο περνούσαν οι μέρες, η δραστηριότητα σε περιοχές που σχετίζονται με το δέσιμο μειωνόταν.

Αυτό λέει δύο πράγματα. Το πρώτο αφορά εσένα: η λαχτάρα που νιώθεις δεν αποδεικνύει ότι είναι ο άνθρωπός σου. Μοιάζει περισσότερο με στέρηση, και η στέρηση με τον καιρό υποχωρεί. Το δεύτερο αφορά εκείνον: η ξαφνική του λαχτάρα, όταν σε βλέπει να απομακρύνεσαι, μπορεί κι αυτή να είναι στέρηση. Όχι απαραίτητα ότι κατάλαβε ξαφνικά ποια είσαι.

Η παγίδα της αδιαφορίας που είναι θέατρο

Πολλές συμβουλές λένε «αγνόησέ τον για να γυρίσει». Το πρόβλημα είναι ότι έτσι η αδιαφορία γίνεται τεχνική, και η ζωή σου εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω του. Μετράς πόσες ώρες θα αφήσεις πριν απαντήσεις. Ανεβάζεις φωτογραφίες σκεπτόμενη αν θα τις δει. Ελέγχεις το προφίλ του για να δεις αν «έπιασε».

Οι έρευνες είναι σαφείς σε αυτό: όσο περισσότερο παρακολουθεί κανείς τον πρώην σύντροφο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τόσο περισσότερη θλίψη, λαχτάρα και αρνητικά συναισθήματα αναφέρει, και τόσο λιγότερο προχωρά προσωπικά. Επίσης, μελέτες για το «κάνε τη δύσκολη» έδειξαν ότι δεν μας ελκύει ο άνθρωπος που είναι ψυχρός με όλους. Μας ελκύει αυτός που ξέρει τι θέλει και επιλέγει. Η απόσταση γιατρεύει μόνο όταν είναι αληθινή.

Κι αν όντως γυρίσει;

Τα ζευγάρια που χωρίζουν και ξαναβρίσκονται ξανά και ξανά αναφέρουν, κατά μέσο όρο, χαμηλότερη ικανοποίηση, περισσότερη αβεβαιότητα για το πού βρίσκεται η σχέση και περισσότερη απογοήτευση από τα ζευγάρια που δεν πέρασαν από αυτόν τον κύκλο. Οι ερευνητές βρήκαν ότι ο κύκλος αυτός εξηγείται κυρίως από το πώς επικοινωνούν οι δύο και πώς χειρίζονται τις συγκρούσεις, όχι από την προσωπικότητα του καθενός.

Με άλλα λόγια, αν γυρίσει ο ίδιος άνθρωπος στην ίδια σχέση, με τον ίδιο τρόπο επικοινωνίας, το πιθανότερο είναι να γυρίσει και το ίδιο τέλος. Γι' αυτό η ερώτηση δεν είναι «γύρισε;». Η ερώτηση είναι «άλλαξε κάτι;». Ρώτα τον εαυτό σου:

• Μπορεί να εξηγήσει καθαρά γιατί έφυγε, ή μιλάει αόριστα για «ένα δύσκολο διάστημα»;
• Αναλαμβάνει την ευθύνη του, ή περιμένει να ξεχάσεις;
• Γύρισε όταν κατάλαβε τι έχασε, ή όταν έμεινε μόνος;
• Τι θα είναι διαφορετικό αυτή τη φορά, και πού θα το δεις, στα λόγια ή στις πράξεις;

Η αξιοπρέπεια δεν είναι στρατηγική

Το να μην τρέξεις πίσω από κάποιον που σε άφησε είναι σωστό. Όχι επειδή έτσι θα τον φέρεις πίσω, αλλά επειδή έτσι κρατάς τον εαυτό σου. Όταν σταματάς να ζεις περιμένοντας ένα μήνυμα, ξαναβρίσκεις τον χρόνο σου, τους φίλους σου, τα πράγματα που σε γέμιζαν πριν από εκείνον. Αυτό δεν το κάνεις για να το δει. Το κάνεις για να το ζήσεις.

Κι αν κάποια μέρα εμφανιστεί, θα τον δεις από άλλη θέση. Όχι ως άνθρωπος που περίμενε, αλλά ως άνθρωπος που έχει επιλογή.

Κράτα αυτό

Η αδιαφορία μπορεί να τον φέρει πίσω, αλλά δεν μπορεί να τον κάνει άλλον άνθρωπο. Απομακρύνσου για να γιατρευτείς, όχι για να τον δελεάσεις. Κι αν χτυπήσει ξανά την πόρτα σου, μη ρωτήσεις αν σε θέλει. Ρώτα αν άλλαξε κάτι που μπορείς να το δεις με τα μάτια σου.

Ενδεικτικές πηγές: J. W. Brehm, «A theory of psychological reactance» («Μια θεωρία της ψυχολογικής αντίδρασης»), Academic Press (1966) · E. R. Whitchurch, T. D. Wilson, D. T. Gilbert, «“He loves me, he loves me not…”: Uncertainty can increase romantic attraction» («“Μ’ αγαπά, δε μ’ αγαπά…”: Η αβεβαιότητα μπορεί να αυξήσει την ερωτική έλξη»), Psychological Science (2011) · H. E. Fisher, L. L. Brown, A. Aron, G. Strong, D. Mashek, «Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love» («Συστήματα ανταμοιβής, εθισμού και ρύθμισης συναισθημάτων που σχετίζονται με την απόρριψη στον έρωτα»), Journal of Neurophysiology (2010) · E. Walster, G. W. Walster, J. Piliavin, L. Schmidt, «“Playing hard to get”: Understanding an elusive phenomenon» («“Κάνοντας τη δύσκολη”: Κατανοώντας ένα δυσνόητο φαινόμενο»), Journal of Personality and Social Psychology (1973) · T. C. Marshall, «Facebook surveillance of former romantic partners: Associations with postbreakup recovery and personal growth» («Παρακολούθηση πρώην συντρόφων στο Facebook: Σχέση με την ανάρρωση μετά τον χωρισμό και την προσωπική ανάπτυξη»), Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking (2012) · R. M. Dailey, L. Zhong, R. Pett, D. Scott, C. Krawietz, «Investigating relationship dispositions as explanations for on-again/off-again relationships» («Οι σχεσιακές προδιαθέσεις ως εξήγηση για τις σχέσεις που χωρίζουν και ξαναβρίσκονται»), Journal of Social and Personal Relationships (2019).

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος