Στη ζωή σου θα ερωτευτείς μόνο 3 ανθρώπους. Ο τρίτος θα σε κάνει να καταλάβεις γιατί δεν έμεινες με τους άλλους δύο
Κάπου το έχεις διαβάσει, ίσως και να το πίστεψες: λένε ότι στη ζωή μας ερωτευόμαστε μόνο τρεις ανθρώπους. Τον πρώτο, που μοιάζει με παραμύθι. Τον δεύτερο, που μας διαλύει. Και τον τρίτο, που έρχεται όταν δεν τον περιμένουμε και μένει.
Ας είμαστε ειλικρινείς από την αρχή: δεν υπάρχει καμία έρευνα που να λέει ότι ερωτευόμαστε ακριβώς τρεις φορές. Μπορεί να είναι μία, μπορεί πέντε. Κι όμως, αυτή η ιδέα συγκινεί τόσους ανθρώπους για έναν λόγο. Περιγράφει με ακρίβεια τα τρία στάδια από τα οποία περνάμε μέχρι να μάθουμε να αγαπάμε.
Ο πρώτος έρωτας: αυτός που «έπρεπε» να είναι
Συνήθως έρχεται νωρίς. Στο σχολείο, στα πρώτα φοιτητικά χρόνια. Είναι ο έρωτας των ταινιών και των παραμυθιών. Πιστεύεις ότι θα είναι για πάντα, ότι αυτός είναι ο ένας.
Σε αυτή τη φάση δεν ξέρουμε ακόμα ποιοι είμαστε. Οι ψυχολόγοι που μελετούν την εφηβεία λένε ότι οι πρώτες σχέσεις δεν είναι «παιδιάστικες». Είναι το εργαστήρι όπου μαθαίνουμε τι σημαίνει οικειότητα, ζήλια, εμπιστοσύνη, απόρριψη. Και επειδή δεν έχουμε ακόμα δική μας φωνή, συχνά αγαπάμε όπως νομίζουμε ότι πρέπει. Όπως θα ήθελαν οι γονείς μας, οι φίλοι μας, όπως φαίνεται σωστό απ' έξω.
Κι έτσι πολλές φορές καταπίνουμε αυτό που πραγματικά νιώθουμε, για να «δουλέψει». Ο πρώτος έρωτας σπάνια κρατάει. Αλλά μας μαθαίνει το πρώτο μάθημα: ότι η αγάπη δεν είναι εικόνα.
Ο δεύτερος έρωτας: αυτός που σε εθίζει
Αυτός είναι ο δύσκολος. Ο έρωτας που σε κάνει να πετάς τη μια μέρα και να κλαις την άλλη. Τσακωμοί, χωρισμοί, επιστροφές. Υποσχέσεις που δεν τηρούνται. Κι εσύ μένεις, γιατί θυμάσαι τις καλές στιγμές και ελπίζεις ότι θα ξανάρθουν.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι αυτός ο έρωτας μοιάζει με εξάρτηση. Όταν ερευνητές εξέτασαν με απεικόνιση τον εγκέφαλο ανθρώπων που μόλις είχαν απορριφθεί από κάποιον που αγαπούσαν, είδαν να ενεργοποιούνται οι ίδιες περιοχές που ενεργοποιούνται στον εθισμό. Η λαχτάρα, η ανάγκη, το «άλλη μια φορά».
Και υπάρχει κάτι ακόμα. Όταν η τρυφερότητα έρχεται απρόβλεπτα, ανάμεσα σε ψυχρότητα και πόνο, δένεσαι πιο δυνατά, όχι πιο χαλαρά. Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν «τραυματικό δέσιμο». Ο ίδιος άνθρωπος που σε πληγώνει γίνεται αυτός από τον οποίο περιμένεις παρηγοριά. Γι' αυτό είναι τόσο δύσκολο να φύγεις.
Ο δεύτερος έρωτας είναι αυτός που ευχόμαστε να ήταν σωστός. Και το μάθημά του είναι το πιο ακριβό: ότι η ένταση δεν είναι αγάπη και ότι ο πόνος δεν αποδεικνύει τίποτα.
Ο τρίτος έρωτας: αυτός που μοιάζει με σπίτι
Κι ύστερα, κάποια στιγμή, έρχεται κάτι που δεν περίμενες. Συχνά δεν μοιάζει καθόλου με αυτό που ονειρευόσουν. Δεν έχει κεραυνούς, δεν έχει δράμα. Είναι απλό. Ήρεμο. Σχεδόν σε ξενίζει πόσο εύκολο είναι.
Η ψυχολογία του δεσμού εξηγεί γιατί. Οι ερευνητές έδειξαν ότι ο τρόπος που αγαπάμε ως ενήλικες μοιάζει με τον δεσμό που έχει ένα παιδί με όσους το φροντίζουν. Οι άνθρωποι με ασφαλή δεσμό περιγράφουν τον έρωτά τους ως ευτυχισμένο, φιλικό, γεμάτο εμπιστοσύνη. Όχι ως τρικυμία.
Αν έχεις ζήσει πολύ δράμα, η ηρεμία μπορεί στην αρχή να σου φανεί βαρετή. Να νομίζεις ότι «κάτι λείπει». Δεν λείπει τίποτα. Απλώς για πρώτη φορά δεν φοβάσαι.
Δεν είναι νούμερα. Είναι μαθήματα.
Κάποιοι περνούν και τα τρία στάδια με τον ίδιο άνθρωπο, μεγαλώνοντας μαζί. Άλλοι μένουν χρόνια στο δεύτερο, γυρίζοντας στον ίδιο τύπο ανθρώπου ξανά και ξανά. Κι άλλοι βρίσκουν τον τρίτο έρωτα χωρίς να έχουν περάσει από τον δεύτερο.
Αυτό που μετράει δεν είναι πόσες φορές θα ερωτευτείς. Είναι αν κάθε φορά μαθαίνεις κάτι. Αν ο πόνος σε κάνει πιο σοφή ή απλώς πιο φοβισμένη. Αν μπορείς να αναγνωρίσεις πότε ένας έρωτας σε μεγαλώνει και πότε σε μικραίνει.
Κράτα αυτό
Ο πρώτος έρωτας σου έμαθε να ονειρεύεσαι. Ο δεύτερος σου έμαθε τι δεν θέλεις. Και ο τρίτος, όποτε κι αν έρθει, θα σου μάθει ότι η αγάπη δεν χρειάζεται να πονάει για να είναι αληθινή. Δεν είναι καταιγίδα. Είναι η γαλήνη μετά.
Ενδεικτικές πηγές: C. Hazan, P. Shaver, «Romantic love conceptualized as an attachment process» («Ο ρομαντικός έρωτας ως διαδικασία δεσμού»), Journal of Personality and Social Psychology (1987) · H. Fisher και συν., «Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love» («Συστήματα ανταμοιβής, εξάρτησης και ρύθμισης συναισθημάτων που σχετίζονται με την απόρριψη στον έρωτα»), Journal of Neurophysiology (2010) · D. Dutton, S. Painter, «Emotional attachments in abusive relationships: A test of traumatic bonding theory» («Συναισθηματικοί δεσμοί σε κακοποιητικές σχέσεις: έλεγχος της θεωρίας του τραυματικού δεσίματος»), Violence and Victims (1993) · W. A. Collins, «More than myth: The developmental significance of romantic relationships during adolescence» («Κάτι περισσότερο από μύθος: η αναπτυξιακή σημασία των ερωτικών σχέσεων στην εφηβεία»), Journal of Research on Adolescence (2003).
© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012
Ψυχολογικός Φάρος
