Αλτσχάιμερ και άνοια: το ψυχολογικό κόστος για όσους φροντίζουν

Αλτσχάιμερ - άνοια: το ψυχολογικό κόστος των φροντιστών

Κάποια μέρα παρατηρείς ότι η μητέρα σου ξεχνά πράγματα που ποτέ δεν ξεχνούσε. Ο πατέρας σου χάνεται στον δρόμο για το σπίτι. Σιγά σιγά, ο άνθρωπος που σε μεγάλωσε χρειάζεται εσένα για τα πιο απλά. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβεις, γίνεσαι φροντιστής.

Για το Αλτσχάιμερ μιλάμε συνήθως για τον άνθρωπο που νοσεί. Σπάνια όμως μιλάμε για εκείνον που στέκεται δίπλα του κάθε μέρα, για χρόνια. Κι όμως, η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια έχει μεγάλο ψυχολογικό κόστος, που αξίζει να το δούμε κατάματα.

Τι είναι η άνοια και το Αλτσχάιμερ

Η άνοια είναι μια ομάδα παθήσεων όπου σταδιακά επηρεάζονται η μνήμη, η σκέψη, ο προσανατολισμός και η ικανότητα του ανθρώπου να φροντίζει τον εαυτό του. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή της και ευθύνεται για το 60% έως 70% των περιπτώσεων.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2021 ζούσαν με άνοια 57 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο, και κάθε χρόνο προστίθενται σχεδόν 10 εκατομμύρια νέα περιστατικά. Η άνοια είναι σήμερα η πέμπτη αιτία θανάτου παγκοσμίως.

Ο αθέατος ήρωας: ο φροντιστής

Το μεγαλύτερο βάρος της φροντίδας το σηκώνει η οικογένεια. Σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, περίπου το μισό κόστος της άνοιας παγκοσμίως αντιστοιχεί στη φροντίδα που δίνουν οι οικείοι, οι οποίοι αφιερώνουν κατά μέσο όρο πέντε ώρες τη μέρα. Το 70% αυτών των ωρών το προσφέρουν γυναίκες: σύζυγοι, κόρες, νύφες.

Η έρευνα έχει δείξει ότι η φροντίδα ενός αγαπημένου προσώπου με χρόνια ασθένεια είναι τόσο ξεκάθαρη μορφή χρόνιου στρες, που οι επιστήμονες τη χρησιμοποιούν ως πρότυπο για να μελετήσουν τις επιπτώσεις του στρες στην υγεία.

Τι πληρώνει ο φροντιστής

  • Εξάντληση: σωματική και ψυχική, συχνά χωρίς διάλειμμα για μήνες ή χρόνια.
  • Άγχος και κατάθλιψη: είναι πολύ συχνά σε όσους φροντίζουν άνθρωπο με άνοια.
  • Ενοχές: για τον θυμό, για την κούραση, για τη σκέψη «δεν αντέχω άλλο».
  • Πένθος πριν από την απώλεια: ο άνθρωπος είναι ακόμα εκεί, αλλά δεν σε αναγνωρίζει. Θρηνείς κάποιον που ζει.
  • Απομόνωση: οι φίλοι απομακρύνονται, ο χρόνος για τον εαυτό σου χάνεται.
  • Παραμέληση της δικής σου υγείας: χαμένα ραντεβού με γιατρούς, κακός ύπνος, κακή διατροφή.

Τι μπορεί να βοηθήσει τον φροντιστή

  • Μάθε για τη νόσο. Όταν ξέρεις ότι η επιθετικότητα ή η καχυποψία είναι μέρος της ασθένειας, πονάς λιγότερο και αντιδράς πιο ήρεμα.
  • Ζήτα και δέξου βοήθεια. Μοίρασε τις ευθύνες με την υπόλοιπη οικογένεια. Δεν είσαι υποχρεωμένος να τα σηκώσεις όλα μόνος.
  • Κράτα χρόνο για σένα. Λίγες ώρες ξεκούρασης δεν είναι εγωισμός· είναι ο μόνος τρόπος να αντέξεις.
  • Βρες στήριξη. Οι ομάδες φροντιστών και οι εταιρείες Αλτσχάιμερ προσφέρουν ενημέρωση, συμβουλευτική και κέντρα ημέρας.
  • Μην ντρέπεσαι για τα συναισθήματά σου. Ο θυμός και η κούραση είναι ανθρώπινα. Μίλησε σε έναν ειδικό αν σε κατακλύζουν.

Μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο;

Δεν υπάρχει τρόπος να προλάβουμε με βεβαιότητα την άνοια, όμως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει παράγοντες που μειώνουν τον κίνδυνο: σωματική άσκηση, αποφυγή του καπνίσματος και της βλαβερής χρήσης αλκοόλ, υγιεινή διατροφή, κοινωνική και πνευματική δραστηριότητα, ρύθμιση της πίεσης, της χοληστερίνης και του σακχάρου, και χρήση ακουστικού όταν χρειάζεται.

Δείτε την εκπομπή

Στην εκπομπή, ο Θοδωρής Ξενιτόπουλος, πρόεδρος του Ψυχολογικού Φάρου, συζητά για το Αλτσχάιμερ, την άνοια και το ψυχολογικό κόστος των φροντιστών με τον Κωνσταντίνο Λυσίτσα, νευρολόγο της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών.

Πού να ζητήσεις βοήθεια

Αν παρατηρείς προβλήματα μνήμης σε κάποιον δικό σου, απευθύνσου σε νευρολόγο ή ψυχίατρο για έγκαιρη εκτίμηση. Αν είσαι φροντιστής και νιώθεις ότι λυγίζεις, ζήτα στήριξη από ψυχολόγο ή από τις εταιρείες Αλτσχάιμερ της περιοχής σου. Για ψυχοκοινωνική υποστήριξη υπάρχει η γραμμή 10306. Μπορείς επίσης να επικοινωνήσεις με τον Ψυχολογικό Φάρο στο 698 949 8520.

Κράτα αυτό

  • Το Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας.
  • Το μεγαλύτερο βάρος της φροντίδας το σηκώνει η οικογένεια, κυρίως οι γυναίκες.
  • Η φροντίδα είναι χρόνιο στρες και επηρεάζει την ψυχική και σωματική υγεία του φροντιστή.
  • Ο φροντιστής χρειάζεται κι αυτός φροντίδα, χωρίς ενοχές.
  • Άσκηση, κοινωνική ζωή και φροντίδα της υγείας μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας.


Ενδεικτικές πηγές: World Health Organization, Dementia – Fact sheet (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Άνοια – Ενημερωτικό δελτίο) · Schulz R., Sherwood P.R. (2008), Physical and mental health effects of family caregiving (Οι επιπτώσεις της οικογενειακής φροντίδας στη σωματική και ψυχική υγεία), American Journal of Nursing, 108(9 Suppl), 23–27.

© Συντακτική ομάδα Ψυχολογικού Φάρου. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια. Επιτρέπεται η παράθεση σύντομου αποσπάσματος με σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.
Βιωματική ψυχολογία – Αρ. πνευματικών δικαιωμάτων: 5753-24/4/2012

Ψυχολογικός Φάρος

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Όταν απομακρυνόμαστε στη σχέση: πώς μιλάμε για όσα έχουν αλλάξει

7 μικρές συνήθειες που σκοτώνουν σιγά σιγά τη σχέση σου (και δεν το καταλαβαίνεις)

Οι 2 κινήσεις που δείχνουν αν ένας άντρας σε αγαπά πραγματικά

Τα 6 πράγματα που λατρεύουν οι άντρες να τους κάνεις αλλά δεν το παραδέχονται

Τι θα πρέπει να θυμάσαι οταν ξεκινάς μια σχέση μετά τα 40

Γιατί οι άντρες χάνουν ξαφνικά το ενδιαφέρον τους προς μια γυναίκα

Τα 3 μυστικά μιας γυναίκας για να την ερωτευτεί ένας άντρας

Δεν το λέει, το κάνει: πώς δείχνει ένας άντρας ότι σε αγαπά